Het gebeurde te Blaasveld...

    terug

Middeleeuwen
In de Middeleeuwen was Blaasveld een leen van de heren van Grimbergen, die er de hoge, middelbare en lagere rechtsmacht uitoefenden. Het was een feodaal goed van eerste rang. Het bezat een leenhof, een cijnskamer met schepenbank, een drossaard, een stadhouder, een meier en zes schepenen, evenals een patrijzenrecht, het jachtrecht, het visrecht, het tiendenrecht, het keurerecht, het recht op vierde schoof en de daaraan verbonden terragia..
1125
Blaasveld wordt voor de eerste maal vermeld als Blaresfelde, wat volgens Dr.A.Bousse van het Rijksarchief van Antwerpen, waarschijnlijk duidt op een "kaal, dor veld"..
Eind 12de eeuw
Volgens J. Verbesselt werd op het einde van de 12de eeuw door de heren van Blaasveld, in samenwerking met de parochianen "de eerste kapel te midden van de dorpsdries" opgericht, wat ergens duidt op het feit dat het bedehuis toen is ontstaan.
1323
De Sint-Amanduskerk van Blaasveld werd in 1323 als oorspronkelijke bidplaats door Rudolf Pipenpoy opgericht ter ere van het Heilig Kruis. Hij, zoon van Willem Pipenpoy, baljuw van Gaasbeek,was zelf maarschalk van Brabant en heer van Blaasveld.
1328
Willem Pipenpoy, baljuw van Gaasbeek, voerde de banier van de heer van Gaasbeek in de Slag van Woeringen in 1288 aan de zijde van de zegevierende hertog Jan I van Brabant. Hij was schepen van Brussel in 1287, 1290, 1297, 1302 en 1306. In 1300 werd hij tot amman beoemd.
Willem Pipenpoy had een viertal kinderen: Wouter,Roelif, Jan en Reynier.
Roelof Pipenpoy, ridder, heer van Blaesvelt in 1328 fungeert een aantal jaren als schepen van Brussel tussen 1305 en 1325. Hij was baljuw van Gaasbeek in 1316, amman van Brussel in 1317 en 1320, sneschalk van Brabant in 1322, 1326 en 1329, drossaard van Brabant in 1324. Hij bezat het goed Hobosch in Merchtem en bewoonde te Brussel het slot Cantersteen.
1335
Oudst bekende zegel van Blaasveld (Rietstap).
1341
Margaretha Pipenpoy - dochter van Rudolf Pipenpoy - geeft het domein Blaasveld als huwelijksgeschenk en haar goederen in Merchtem als bruidsgeschenk aan Joannes van Wytfliet. Deze is een bastaardzoon van Jan II van Brabant.
1364
Na de dood van Jan Wijtvliet in 1355 werd Blaesvelt in 1364 verkocht aan Jan van Bouchout. Deze zal later het domein overlaten aan Jan Tencke.
Terloops weze gezegd, dat deze Robert Tencke eigenlijk de latere De Maerschalc was, die gehuwd was met een bastaarddochter van Lodewijk Van Male. Hij had zowel wettige als onwettige kinderen. De familie Van Blaesvelt is voortgekomen uit de onwettige kinderen. Cornelis Van Blaeselten zijn broer Lodewijk, genoemd e Masmines, heer van Gestel en Bierges, waren twee bastaardzonen van Tencke, genoemd Maerschalc, heren van Blaesveld.
Deze heren van Blaesveldhebben een niet onbelangrijke rol gespeeld in het gebeuren binnen het destijds Brabant ( nu Noord-Brabnt, Antwerpen en Vlaams en Waals Brabant samenà.




Boven links het zegel van Jan van Wijtvliet,
en rechts het zegel van Margareta Pipenpoy.
Onderaan de kombinatie der twee zegels, wat het
eerste zegel van Blaesvelt mag genoemd worden.
1414
Robrecht Tencke verdeelt zijn goederen onder zijn 3 dochters, Beatrix, Marguerite en Philippine Maerschalc. Deze laatste, de jongste dochter, erfde het landgoed en de heerlijkheid Blaesvelt, en huwde met ene Jean de Schoevere (alias Van der Bruggen) uit Brabant.
1432
Het kasteel van Blaasveld wordt vaak gebruikt door de Brabantse adel. In deze periode zijn er 19 achterlenen aan het kasteel en het leen van Blaasveld verbonden.
1479
Jan van der Bruggen, schout in Antwerpen, overlijdt. De heerlijkheid Blaasveld die in zijn bezit is, gaat over op Josse de Prant, kamerheer van Maximiliaan van Oostenrijk.
Aug: Josse de Prant wordt tot ridder geslagen door de keizer van Oostenrijk, tijdens de slag om Guinegate.
1503
Hugo de Bruyne wordt burgemeester van Blaasveld (tot 1525).
1506
23 augustus: Josse de Prant overlijdt in kasteel "Bel Air". Zijn zoon Adolf de Prant volgt hem op.
1543
Philip Huyghe wordt burgemeester van Blaasveld (tot 1570).
1559
Blaasveld wordt kerkelijk ingedeeld bij het bisdom Mechelen.
1566
Hugo van Prant huwt met Clara d'Affaytadi. Hij is een zoon van Adolf van Prant. Hij wordt in 1580 gedood op de stadswallen van Mechelen als hij de stad helpt verdedigen tegen de opstandelingen. Hij en zijn weduwe hebben een zoon Cosmas. Onder deze wordt de heerlijkheid Blaesveld verheven tot Baronie.
1580
De toenmalige kerk van Blaasveld wordt door de opstandige Calvinisten in brand gestoken.
1631
Bouw van het koor in de kerk van Blaasveld in opdracht van Cosmas De Prant en Margaretha de Hornes.
1634
De kerk van Blaasveld wordt gedeeltelijk herbouwd in opdracht van Cosmas de Prant en Margaretha de Hornes.
1635
De parochieregisters van Blaasveld worden in gebruik genomen.
1648
Cosmas de Prant stelt in Blaasveld de schepenen aan. De oudste teruggevonden schepenbrieven dateren van 1497, en werden in het gotisch geschreven.
1650
Cosmas de Prant overlijdt. Vier dagen voor zijn dood schenkt hij aan zijn nicht Agnès Bernardine de Montmorency (+1667), de baronie Blaasveld. Door haar huwelijk met Balthazar Willem d'Ongnies graaf van Coupigny en baron van Pamel, komt Blaasveld in handen van het geslacht uit Artesië.
1652
De tolkamer van Vilvoorde staat op 19 december (1652) het recht op roerende en onroerende goederen toe aan graven Margaretha de Hornes, weduwe van Cosmas de Prant, mits het betalen van 14 ponden. Zij gaf toestemming/opdracht tot de bouw van een windmolen op de Heide tussen de galg en Blaasveld..
1656
Bouw van de windmolen aan de Mechelsesteenweg (hoek Klaterstraat) wordt aangevangen door Agnes Bernardine - Cressy. Het octrooi werd op 19 dec 1652 verleend door de tolkamer van Vilvoorde aan Margaretha de Hornes, weduwe van Cosmas de Prant, mits het betalen van 14 ponden.
1657
De molen aan de Mechelsesteenweg is klaar, en is eigendom van Michael Van Breedam. Deze familie blijft gedurende lange tijd in familiebezit.
1668
23 aug: Margaretha gravind de Hornes, weduwe van Cosmas de Prant, overlijdt.
1686
Brouwerij "De Valk". Het gebouw is gelegen waar het huidige gemeentehuis staat, en wordt stuk geschoten in de Boerenkrijg.
1689
Eerste vermelding in Blaasveld van kasteel "Den Berg".
1705
Elisabeth De Bruyn (echtgenote van Michael Van Breedam) verhuurt de molen aan de Mechelsesteenweg aan haar zoon: Dominicus Van Breedam - Verschueren.
1709
3 jan: Cosmas Claude d'Ongnies overlijdt op het kasteel van Blaasveld. Hij is graaf van Coupigny en zoon van Balthazar Willem x Anne de Croy, en ook ridder van het Gulden Vlies en kwartiermeester in dienst van Spanje. Hij is gehuwd met Isabella Theresia de Bournonville. Hij heeft een zoon Ferdinand Charles Joseph d'Ongnies.
1721
Franciscus Apers wordt koster in Blaasveld.
12 jan: hij mag van de schepenen optreden als schoolmeester, op voorwaarde dat hij voor niets de arme kinderen leert lezen en schrijven, alsook godsdienstonderricht geeft.
1723
2 feb: graaf Ferdinand Charles Joseph d'Ongnies, luitenant-generaal in het leger, overlijdt. Hij is gehuwd met Margaretha Charlotte prinses de Berges, die 17 dagen na haar echtgenoot begraven wordt. Zij was een dochter van Philippe François de Berges prins van Grimbergen x Jacqueline de Renesse, dame van Gaasbeek. Hij wordt opgevolgd door zijn broer Antoine Henri d'Ongnies, die tot dan toe kamerheer, staatsredenaar, kapitein van de adellijke garde, luitenant van het feodaal hof van Brabant en grootbaljuw van Waals Brabant is.
1731
Verkoop van kasteel "Den Berg" door graaf de Coupigny aan sire Jacops. Het paalt langs twee kanten aan de 's Heerenstraete, aan domein van de Swertebeke en aan de Hondput.
1740
12 apr: Antoine Henri d'Ongnies overlijdt op het kasteel van Blaasveld. Hij was gehuwd met Marie Pauline de Jauche, gravin van Mastaing.
1744
Michiel Moeremans vestigt zich in het hoveniershuisje van kasteel "Den Berg" in Blaasveld, dit als hovenier van het kasteel dat toen eigendom was van ene mevrouw Moortgat uit Brussel.
1747
Telling georganiseerd voor het Platteland Regio Mechelen. Zie hier
1760
Tijdens de strenge winter stoot men bij het turfsteken op een Mariabeeld. De plaats blijft onbevroren, heel de winter door. De plaats wordt een bedevaartsoord.
1770
8 jun: testament waardoor Maximilienne Thérèse d'Ongnies al haar bezittingen (inclusief Blaasveld) overlaat aan haar neef Othon Hendrik d'Ongnies (+1791), graaf de Mastaing en de Méricourt, burggraaf van Casteau en zoon van Antoine Hendrik x Marie Pauline Joseph de Jauche, gravin van Mastaing.
1777
Telling hondenbezitters georganiseerd voor het Platteland Regio Mechelen. Zie hier
1782
Brouwerij "De Rode Leeuw" wordt gesticht in Blaasveld. De brouwerij is gelegen aan de hoek van de Mechelsesteenweg en de Guido Gezellestraat. Jan Jacops en Peter de Coster worden de eerste brouwers.
1785
2 feb: Anne Ghislaine Alexandrine Louise Théodorine gravin d'Argenteau (°1764 +25 mar 1801 Luik) is dochter van Louis Octave x Marie Madeline Josèphe d'Ongnies, en eigenares van Blaasveld. Ze huwt met Jozef François Alexander graaf van Maldegem en heer van Haybes (°1734 +1809 Brussel), zoon van Charles Joseph Florent x Marie Philippine barones van de Stain.
1787
11 aug: geboorte van Marie Henriette Octavie Ghislaine gravin van Maldegem. Ze erft Blaasveld van haar ouders Joseph François Alexander graaf van Maldegem x Anne Ghislaine Alexandrine Oouise Théodorine gravin d'Argenteau.
1806
In 1806 telt Blaasveld 737 inwoners
1807
11 mei: Marie Henriette Octavie Ghislaine gravin van Maldegem (°11 aug 1787) huwt met Charles Joseph Ghislain graaf de Lalaing. Door dit huwelijk wordt Blaasveld eigendom van het geslacht de Lalaing, graven van Hoogstraten.
1808
Franciscus Van der Poorten wordt pastoor van Blaasveld (tot 1818). Een jaar later wordt hij bedreigd met gevangenis, omdat hij na de eredienst de gebeden voor Napoleon niet wil zingen.
1810
Bouw van het kasteel Bel Air, op de grond van de pachthoeve Briart, in opdracht van Charles Dutrieu. Het doet dienst als jachtslot en als buitenverblijf.
1826
Nieuwe windmolen aan de Mechelsesteenweg in Blaasveld, van Elisabeth Boelpaep (weduwe Van Breedam).
1830
Frederik de Mérode wordt dodelijk getroffen in Berchem, in een veldslag tussen Belgische vrijwilligers (onder zijn bevel) en de Hollandse troepen. Hij is een zoon van Willem Karel Ghislain graaf de Mérode en Marie Josephe d'Ongnies. De heerlijkheid Blaasveld wordt eigendom van Marie Madeleine Joseph Henriette d'Ongnies, een zuster van Othon Hendrik d'Ongnies.
1830
In 1830 bij de onafhankelijkheid van België was Blaasveld één van de 2739 gemeenten van ons land. , zie hier.
1831
Elisabeth Boelpaep (weduwe Van Breedam) verkoopt haar goederen aan haar zoon Franciscus Van Breedam (gehuwd met Coleta Van Breedam). De windmolen aan de Mechelsesteenweg komt daardoor in zijn bezit.
1835
Het gemeentehuis van Blaasveld wordt verbouwd onder het bestuur van Alexander Wouters de Jauche. Dit gebeurt door de gebroeders aannemers De Graeve uit Dendermonde, voor de batige prijs van 4887 Fr.Het bevatte een portaal met ywee zuilen,een voorportaal, vergaderzaal, alsmede bureaus voor de burgemeester en voor de seccretaris, een wachtzaal zijwaarts en een prison in het "sousterrain onder het kabinet van de burgemeester, waarnaast zijn "gemak" met de beerput. De grote herberg, die achter het gemeentehuis, het "Witte Huis" staat, was bewoond door De Hollander, die kolenhandelaar was en er een duivenlokaal openhield.
De erfpacht voor de windmolen aan de Mechelsesteenweg wordt verlengd met 99 jaar.

1846
Bouw van het eerste station van Blaasveld, eigenlijk op het grondgebied Heffen, en met de naam Tisselt-Blaasveld.
1860
Op de vindplaats van het Mariabeeld in het Broek, wordt een kapel gebouwd: de kapel van de Veertien Bunders.
1863
Marie Henriette Octavie Ghislaine gravin van Maldegem overlijdt en laat twee kinderen na: Max graaf de Lalaing en een dochter die huwt met August Charles baron d'Overschie de Neeryssche.
1865
De kerk van Blaasveld wordt vergroot.
1872
Jan Van Campenhout is herbergier in "Het Fonteintje" in Blaasveld. Hij wordt vaak beboet voor het late openhouden.
1874
21 aug: Lievin Victor Van Breedam (zoon van Frans Van Breedam) koopt de "graanwindmolen met gebouw en toebehorigheden" aan de Mechelsesteenweg.
1882
In Blaasveld wordt de Broekstraat voor het eerst gekasseid.
1883
August Charles baron d'Overschie de Neeryssche overlijdt ongehuwd. Hij was heer van het domein Blaasveld, toen 145 ha groot. Hij laat zijn bezittingen na aan Gabriel de Montmorency.
1885
In Blaasveld wordt de Koninklijke Fanfare De Vrienden Van 't Recht opgericht. Stichters zijn Albert Lefèbvre, Frans De Smedt en Cyriel Van Roey. Lefèbvre - burgemeester van Blaasveld - wordt de eerste voorzitter.
1886
1886 In Blaasveld wordt Wouters de Jauche opgevolgd door zijn kleinzoon Albert Lefebvre als burgemeester (tot 1911). De laatste is een zoon van Maria Wouters de Jauche. Hij overlijdt op kasteel "Den Berg" op 18 nov 1911.
1887
De koninklijke harmonie De Vrienden van 't Recht, ontstond in 1887 onder impuls van de burgemeester Albert Lefèvre.
1893
1 feb: de windmolen aan de Mechelsesteenweg wordt neergehaald door een sterke windhoos. De molen wordt niet meer herbouwd.
1900
In 1900 tel Blaasveld 1522 inwoners
1909
19 dec: grote herstellingen aan de kerk van Blaasveld.
1911
Ludovic Lefebvre wordt burgemeester van Blaasveld (tot 1944). Hij volgt Albert Lefèbvre op. Hij overlijdt in kasteel "Den Berg" op 3 nov 1944 (+3 nov 1944). Hij wordt ook voorzitter van de Koninklijke Fanfare de Vrienden van 't Recht (tot 1935).

1914-1918    Blaasveld tijdens "De Grote Oorlog"
Net zoals dat in de andere gemeenten het geval was, werd de normale groei en de uitbreiding van Blaasveld door "De Grote Oorlog" onderbroken. 183 woningen werden daarbij totaal vernield. Slechts 215 huizen waren geheel of gedeeltelijk bewoonbaar gebleven. Van de Sint-Amanduskerk waren, na de beschieting, enkel de muren overgebleven. Het gemeentehuis en de pastorie bleven evenmin gespaard. Zelfs het kasteel "Den Berg", de verblijfplaats van de burgemeester, moest het ontgelden en werd tot aan de grond afgebrand, wat burgemeester Ludovic Lefebvre er toe aanzette om bij de beschieting van Antwerpen naar Nederland uit te wijken.

Na de terugtocht van de bevolking was de verbijstering groot. De enkele huizen die waren overgebleven, waren afgebrand of door de Duitsers leeggeplunderd. Op de buitenmuur van de school kon men lezen dat alles gestolen was in de school.
Vijftien medeburgers lieten hun leven als soldaat of als burgerlijk slachtoffer.

Oorlogslachtoffers van Blaasveld

Militairen
Petrus De Ridder
Pieter Leonard De Vleeschouwer
Jozef De Wachter
Petrus Juliaan Huys
Karel Jan Lambert Mantiers
Frans Schaerlaeckens
Louis Steenackers
Henricus Mathildis Victor Van Beneden
J.B. Van de Vondel
Alfons Leonard Van der Auwera

Burgerlijke slachtoffers
Egied Rottiers
Frans Troch
Louis Van Aken
Egied Jozef Van de Sande
Frans Willems.


    

Als huldebetoon aan de gesneuvelden werd er, op initiatief van gemeentesecretaris Louis Van Baelen, als “Herinnering aan de gesneuvelde soldaten en slachtoffers van de gemeente Blaasveld”, een bij de drukkerij Thomas in Willebroek gerealiseerde prent uitgegeven, die de foto’s van de gesneuvelden bevatte.

Op 29 september 1914 in de vroege morgen, gingen de Duitsers over tot de aanval op de loopgraven, die voor de verdediging van het daarachter liggende bruggenhoofd op het Zeekanaal, in de nabijheid van de Sint-Amanduskerk waren aangelegd. Het kerkgebouw en de toren waren echter hun mikpunt.
De ontruiming van de ter plekke gebleven bevolking gebeurde in alle haast. Niet goed wetende welke plaats voor hen de meest veilige was, werd richting Antwerpen gestevend.
De sissende granaten vlogen zij die bleven over het hoofd en troffen het dak van de kerk. De batterij met zware kanonnen, die door de Belgische troepen aan de overzijde van de Rupel werd opgesteld, richtte zich op haar beurt op de kerktoren, die weldra bezweek, met als gevolg dat de kerk zelf in een puinhoop werd herschapen.
De foto hierboven toont een verwoest gedeelte van de kerk van Blaasveld. De foto rechts geeft een schrijnend beeld van de Sint-Amanduskerk, na de beschieting, met vlak naast het kerkgebouw de stenen restanten van wat eens de brouwerij van de gebroeders Van Roey is geweest. Op de foto onderaan rechts poseren enkele Blaasveldenaren, samen met een soldaat en zijn paarden (Archief François De Pauw).

    


Na de "val van de kerk" werd het beschadigde jongenspatronaat hersteld en in een kapel herschapen, zodat de goddelijke diensten er konden gebeuren. De meest noodzakelijke meubelen, zoals biechtstoelen en beelden, werden overgebracht naar de tijdelijke kapel, die daardoor het uitzicht kreeg van een kerkje. Ook de kapel van O.-L.-Vrouw van Veertienbunders speelde haar rol. Na gedurende vele maanden onder water te hebben gestaan - nadat de Belgische Genie de streek vanaf de Rupel tot in Blaasveld onder water had gezet - werd ze hersteld en werd er wekelijks een mis gelezen, een ter ere van O.-L.-Vrouw van de Vrede en een voor de gesneuvelde soldaten. Bij het overlijden van een Belgische soldaat was er een buitengewone dienst waarbij de lijkbaar bedekt werd met de Belgische driekleur.
Na de val van Antwerpen keerden de in de nabijheid gebleven inwoners naar Blaasveld terug. Zij vonden er, buiten de 129 woningen die voor de verdediging van de streek werden opgeruimd, nog 54 woningen aan die in brand werden gestoken, evenals de overige woningen die zwaar werden beschadigd.
Op 4 januari 1917 werden 62 personen - waaronder een aantal boerenjongens - door de bezetter aangeduid, om naar Duitsland te vertrekken. Door tussenkomst van de pastoor en de gemeente kon dit aantal op 26 worden teruggebracht. Van zij die naar Duitsland werden gestuurd, kwamen de eersten terug op 10 februari, enkele op 12 mei en de laatste op 8 juli 1917. Lodewijk Victor Van Aken was de enige die op 4 juli 1917, totaal uitgeput, te Soltau overleed.
Van de 67 dienstplichtigen die Blaasveld telde, werden er 66 onder de wapens geroepen. Twaalf hadden zich vrijwillig gemeld. Tien zijn "als helden op 't slagveld van eer gevallen". Enkelen werden gekwetst.
Op 11 november 1918 volgde de Wapenstilstand. Gedurende veertien dagen trokken de Duitsers voorbij. Een week later verschenen de eerste Belgische troepen. De krijgsgevangenen uit Duitsland waren - net als zij die in Nederland en Engeland een veilig onderkomen hadden gevonden - naar hun al dan niet vernielde woningen teruggekeerd.
Vijftien Blaasveldenaren hadden tijdens de oorlog hun leven gelaten.
In januari 1919 was er op het gemeentehuis een schrijven toegekomen van een inwoner die het voorstel deed om een omhaling te doen voor de gesneuvelde soldaten. Enerzijds stelde hij voor dit geld aan te wenden "om een plechtige lijkdienst te doen celebreren ter dezer aandenken", en anderzijds een grafsteen op het kerkhof te plaatsen, die de graven van de soldaten zou versieren, die daar werden begraven.
Het grafmonument voor de gesneuvelden werd opgesteld achteraan op het erekerkhof van de oud-strijders.

Op 24 augustus 1929 werd, als toewijding van de gemeente aan het H. Hart en ter nagedachtenis van de gesneuvelden, een oorlogsmonument onthuld, dat in de schaduw van de Sint-Amanduskerk werd opgetrokken.
Het monument ter nagedachtenis van de gesneuvelden, is een realisatie van de plaatselijke beeldhouwer Herman De Cuyper (1904-1992).


1914
Blaasveld wordt gebombardeerd tijdens de eerste Wereldoorlog.
13 mei: de gemeenteraad beslist om het gemeentehuis openbaar te verkopen, met de bedoeling om het af te breken. Uiteindelijk koopt Carolus Verschueren het gebouw voor 235 frank.

1914
Op 29 september wordt de kerk van Blaasveld in puin gelegd door de beschietingen van de Duitsers.

1920
Bouwen van de gendarmerie van Blaasveld, aan de Mechelsesteenweg.
1921
Verbouwingen aan de kerk van Blaasveld, door aannemer J. Minne (uit Schaarbeek).
Verkoop van kasteel "Bel Air" door de verwanten de Wargny aan de brouwersfamilie Van den Bogaert (brouwerij Ardor).
Kasteel "Den Berg" wordt door Ludovic Lefebvre heropgebouwd in vlaamse renaissancestijl.

1928
Jan Baptist Boon (°15 okt 1843 Erps-Kwerps) overlijdt. Hij was koster (tot 9 april 1928) en gediplomeerd onderwijzer.
Franciscus De Smedt (°11 jul 1911 Blaasveld) volgt hem op als koster, maar overlijdt kort na zijn benoeming.
Jaak Van Ingelgem (°4 feb 1912 Breendonk) volgt hem op als koster (tot ±1958).

1943
14 jul: de klok wordt door de duitsers geroofd uit de kerk van Blaasveld.
1945
4 jul: Anatole Lefebvre (°2 mei 1874 Brussel +4 nov 1959 Willebroek), wordt burgemeester in Blaasveld (tot 1958). Hij wordt ook voorzitter van de Koninklijke Fanfare de Vrienden van 't Recht (tot 1958).
1967
M.Siks werd in 1967 gesticht, zie hier.
1976
In 1976 bij de fusie der gemeenten telt Blaasveld 3055 inwoners.
1977
In 1977 op 1 januari wordt Blaasveld gefusioneerd met Willebroek.
br>
Wie meer wil weten over de geschiedenis van de omgeving van Blaasveld, kan gaan kijken op Willebroek Info, en daar bladeren door de eeuwen heen, van de prehistorie tot op de huidige dagen.